Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi’nin Yeni Baskısı Üzerine

Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi’nin Yeni Baskısı Üzerine

İslâm, Allah Teâlâ’nın insanlık için seçtiği ve razı olduğu son ilâhî mesajdır.(1) İnanç, ibadet ve ahlâktan âile hukukuna, alış veriş, borçlar ve ceza hukukundan uluslararası hukuka kadar İslâm’ın temel ilke ve prensiplerinin kaynağı Kur’ân ve Sünnettir. İslâm’ın ilk ve ideal yaşantısı Rasûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin önderliği ve örnekliğiyle hayat bulmuş, Rasûlullah sallallahü aleyhi ve sellemin sözleri, fiilleri, takrirleri/onayları, şemâili; kısacası Allah Rasûlü sallallahü aleyhi ve sellemle ilgili olan her şeye İslâm âlimleri gereken önem ve hassasiyeti göstererek nesilden nesile aktarmışlardır. Sünnet, ilk asırlardan itibaren bir yandan bireysel ve toplumsal pratiklerle nesilden nesile aktarılırken, bir yandan da hadis rivayetleriyle sözlü ve yazılı olarak nakledilmeye devam etmiştir.

Her asırda Müslümanların en seçkin simaları hadisle ilgilenmiş, mesailerini hadis üzerinde yoğunlaştırmıştır. Hadis etrafında oluşan edebî birikimin cesameti, bu zengin mirası hakkıyla korumak, aktarmak ve anlamak için gösterilen çabaların bir neticesidir. Bu çabaların, hadis ilminin “altın çağı” olarak nitelendirilen hicrî üçüncü asırdaki en olgun meyvesi ise kuşkusuz İmâm Buhârî’nin (256/870) el-Câmiu’s-sahîh isimli eseridir. Bu kıymetli eser, İslâm âlimlerinin büyük kabulüne mazhar olmuştur. Tarihi süreç içerisinde eser üzerinde kaleme alınan çalışmaların müstakil bir kütüphane oluşturacak yekûne ulaşması, bu teveccühün bir göstergesidir. Bu çerçevede kimi âlimlerimiz el-Câmiu’s-sahîh’i açıklayıp şerh etmiş, kimileri eserdeki râvîleri ve isnadları incelemiş, bazıları rivayetlerin fihristini çıkarmış, bazıları da değişik yöntemlerle eseri kısaltıp ihtisar etmiştir. Hicrî IX. asrın kıymetli muhaddislerinden Yemenli Ahmet b. Ahmed ez-Zebîdî (893/1488) de onlardan biridir.(2)

Zebîdî, et-Tecrîdü’s-sarîh adını verdiği eserinde, Buhârî’nin el-Câmiu’s-sahîh’deki rivayetlerden seçme yapmak suretiyle kitabı yaklaşık üçte iki oranında kısaltmıştır. Sahabeye ve Tâbiîne nispet edilen mevkûf ve maktû’ haberleri kitabına almadığı gibi, tekrar eden hadislerden de sadece birini tercih etmiştir. Böylece bir sayıma göre 7563 rivayetten oluşan el-Câmiu’s-sahîh’i 2195 rivayette ihtisar etmiştir. Zebîdî’nin eseri üzerine de çalışmalar yapılmıştır. Bunlar içerisinde gerek yazılış serüveni gerekse içeriği ve niteliği açısından en dikkat çekeni Cumhuriyet döneminde kaleme alınan Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi olmuştur.

21 Şubat 1925 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde verilen bir önergeyle gündeme getirilen ve Dârufünun müderrislerinden Babanzâde Ahmed Naim ile, onun vefatı sonrasında dönemin önde gelen ilim ve siyaset adamlarından Prof. Kâmil Miras tarafından kaleme alınan eser, ilk defa 12 cilt halinde 1948 yılında yayımlanmış, daha sonraki yıllarda on iki baskısı yapılan eser, bugün Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yeniden neşredilmiş bulunmaktadır.(3)

Sahih-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi, bu baskıyla birlikte ilk defa dijital ortama aktarılmış bulunmaktadır. İlmî ve ahlâkî mülahazalarla eserin aslına sadık kalınmış, eserdeki bilgi ve yorumlara müdahale edilmemiş, eserin dil ve üslubu aynıyla korunmuştur. Ayrıca ilmî redaksiyon, tahric ve tashih çalışmaları yapılmış, eserden istifadeyi artıracağı düşüncesiyle bir dizi kaynak ve atıf incelemesi gerçekleştirilmiştir. Eserde yer alan rivayetlerin ve atıfların asıl kaynaklardaki yerleri tespit edilmiş ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca günümüzün gelişmiş yayın, dizgi ve tasarım imkânları kullanılarak esere yakışır nefasette bir baskı yapabilmek için azami çaba gösterilmiştir.(4)

Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi’nin bu yeni baskısı münasebetiyle, el-Câmiu’s-sahîh müellifi İmâm Buhârî’yi, et-Tecrîdü’s-sarîh müellifi İmâm Zebîdî’yi, yaşadıkları dönemin şartları ve imkânları çerçevesinde et-Tecrîdü’s-sarîh’i tercüme edip güzel bir şerh yazarak önemli bir hizmet gerçekleştiren Babanzâde Ahmed Naim ve Prof. Kâmil Miras’ı rahmet ve minnetle yâd eder; günümüzün teknolojik imkânları da kullanılarak bu muhalled eseri şanına yaraşır bir şekilde enfes bir basımını hazırlayan ve ilim dünyasına sunan başta Diyanet İşleri Başkanımız olmak üzere emeği geçen herkesi tebrik eder, teşekkürlerimizi sunar; bu muhalled eseri başta din görevlilerimiz olmak üzere hadis ilimlerine ilgi duyan herkese önemle tavsiye ederiz.

Düşünce Akla Düşünce

--- "Yerini vaktinde terk etmeyi bilmek gerçek olgunluktur; sadece âcizler kalmakta ısrar eder." (Victor Hugo)

--- “İnsan iddia ettiği yerden imtihan olur.” (Fethi Gemuhluoğlu)

--- "Oyaladım bütün umutlarımı. Ruhumun bu hüzün salıncağında." (Mehmet Akif İnan)

Selam ve duâ ile…

11.07.2019

_______________________________________________________

(1) 5 Mâide 3.

(2) Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi, I, 9.

(3) Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi, I, 10.

(4) Tecrîd-i Sarîh Tercümesi ve Şerhi, I, 11.

YORUM EKLE
YORUMLAR
Bir gorevli
Bir gorevli - 6 gün Önce

Yüreğine sağlık hocam. Allah ilmini artirsin.