İhlas Suresi

           Sure pek çok ismi arasında“İhlâs” adıyla tanınmıştır. En çok kullanılan isimlerinden biri de “Kul hüvellahü  ehad”dır. Hz. Peygamber bu sûrenin  önemi ve fazileti hakkında söyle buyurmuştur: “Varlığım elinde olan Allah’a yemin ederim ki bu sûre Kur’an’ın üçte birine denktir”. Yine Hz. Peygamber, sevdiği için bu sûreyi her namazda okuyan bir sahâbîye, “Onu sevmen seni cennete götürür”  müjdesini  vermiştir.


De ki: "O, Allah'tır, bir tektir."
İhlâs sûresi,  İslâm’ın  esası olan tevhid (Allah’ın birliği) ilkesini özlü bir şekilde ifade ettiği ve Allah  Teâlâ’yı tanıttığı için Hz. Peygamber tarafından Kur’an’ın  üçte birine denk olduğu söylenmiştir. “Tektir” diye çevirilen “ahad” kelimesi, “birlik” anlamına gelen vahid veya vahdet kökünden türetilmiş bir isimdir. Sıfat olarak Allah’a nisbet edildiğinde O’nun birliğini, tekliğini ve eşsizliğini ifade eder.


"Allah Samed'dir. (Her şey O'na muhtaçtır, o, hiçbir şeye muhtaç değildir.)"


Samed kelimesi “herkesin kendisine ihtiyacını arzettiği, fakat kendisi kimseye muhtaç olmayan”  anlamına gelir. Sûredeki bağlamına göre samed, “var oluş bakımından kimseye muhtaç olmayıp her şeyin varlık ve devamını kendisine borçlu olduğu vâcibü’l-vucûd”  demektir.  Buna göre samed kelimesi doğrudan doğruya ahad isminin açıklamasıdır;  daha sonra gelen “doğurmamış ve doğmamıştır” meâlindeki  âyet de samed isminin açıklamasıdır.  Kur’ân-ı Kerîm’de sadece burada geçen samed ismi başta “esmâ-i hüsnâ” hadisi olmak üzere  bazı hadislerde  de yer almıştır.
Ondan çocuk olmamıştır (Kimsenin babası değildir). Kendisi de doğmamıştır (kimsenin çocuğu değildir)."
Allah Teâlâ’nın noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ifade eden bu âyet, samed isminin açıklaması olup, Allah’a evlât nisbet edenleri ve soy kavramına giren  her şeyi; meselâ, “Mesîh Allah’ın oğludur” diyen hıristiyanların ve meleklerin  Allah’ın kızları olduğunu söyleyen müşriklerin bu iddialarını reddeder. Âyetin, “O, doğmamıştır” meâlindeki ikinci cümlesi Allah Teâlâ’nın doğum veya sudûr yoluyla bir ana veya babadan, bir asıldan meydana gelmediğini ifade eder. Çünkü doğan her  şey sonradan olur; oysa Allah kadîm ve ezelîdir,  yani varlığının bir başlangıcı yoktur.


 "Hiçbir şey O'na denk ve benzer değildir."


Bu âyet hem ilk âyetin açıklaması hem de bütünüyle sûrenin  bir özeti mahiyetinde olup Allah’ın zâtında, sıfatlarında ve fiillerinde hiçbir dengi ve benzeri bulunmadığını ifade eder. Kendisinden başka var olan her şeyi O yaratmıştır. Bu sebeple yarattıklarının  O’na denk olması mümkün değildir. İhlâs sûresinin,  Kur’an’ın üçte birine denk olduğuna dair yukarıda geçen hadisi yorumlayan âlimlerden  bir kısmı, bu denkliği sûreyi okumanın sevabı, bir kısmı da konusu ve mânası yönünden değerlendirmişlerdir. İkinci görüşe göre sûre, Kur’an’ın üç temel konusundan ilki olan tevhidle alâkalı olup bu sûrenin anlamını iyice kavrayan ve itikadını bu sûrenin öğretisi yönünde oluşturan bir kimse Kur’an’ın tevhid ve akaid bölümünü de kavrayıp benimsemiş olur.  Kur’an’daki diğer  hükümler bu sûredeki tevhid temeline dayandığı  için sûre Kur’an’ın üçte birine denk görülmüştür. 
                                                                                                            Fahri SAĞLIK
                                                                                                           Karesi Müftüsü

YORUM EKLE